Peyv , Babetên peyvan, Çêkirina peyvan,
a peyvên basît: av, nan, çiya, dar, dest b peyvên pêkhatî: nexwes, rahêje, venist, bixêr, gerok, guhdar, gavan, Kurdistan, kargehc peyvên hevedudanî: darsêv, dotmam, sorbesîr, sîrmast, gulsîlan, serhisk, kezîzer, xwîngerm, dilres, dilsa, zîvker, karker, dengbêj, dûrbîn, azadîxwazÇêkirina peyvan:Peyvên pêkhatî bi pêspirtik (prefîks) û paspirtikan (sufîks) çêdibin.Bi pêspirtikan çêkirina peyvan: bê- bêxêr, bêbav
ne- nerast, nexwes
da-
da+ketin daketin
da+xistin daxistin
da+çikandin daçikadin
da+dan dadan
da+girtin dagirtin
da+xwaz daxwaz hil- hilkisandin, hilgirtin
ra- rakirin, razan
der- derxistin, derkirin
pê– pêketin, pêxistin
ve- venistin, vekirin, verisîyan
wer- wergirtin, wergerandin Bi paspirtikan (sufîks) çêkirina peyvan: -ek serek, virek, kulek
-ik berxik, keçik, rindik
-ok gerok, lîstok, revok
-k xasxask, sersok
-î bejî, xwesî, bajarî, gundî
-dar birîndar, serdar, guhdar
-van sivan, gavan, bêrîvan
-baz canbaz, fêlbaz, sihêrbaz
-bend solbend, sazbend, nalbend
-ewer bîrewer, kurdewer, bextewer
-saz dermansaz, didansaz, karsaz
-mend hunermend, dewlemend
-istan Kurdistan, daristan, gulistan -dan+k kevçîdank, guldank, kildank
-geh kargeh, nîsangeh, havîngeh
-gîn lezgîn, mizgîn, xemgîn
-în darîn, zêrîn, derewîn
-andin nivîsandin, razandin
-an kolan, dehan
-kî niviskî, devkî, dirêjkî
-wî rêwî, bawî, kîmyewî
-hî sahî, ronahî
-anî mêranî, piranî
-ane mêrane, jinane
-tî hevaltî, biratî
-emîn yekemîn, duyemîn
Babetên peyvan: Bi nimûne
Nimûne 1
Navdêr qelem, defter, dibistan, Kurdistan, kurdî, kevir, xanî, bavo
Rengdêr kesk, sor, zer, zirav, tûj, teng, bilind, xweþ, bêþans, xembar
Lêker çûn, hatin, xwendin, nivîsîn, çêkirin, xwarin, vexwarin, bûn
Cînav ez, tu, em, min, te, ew, wê, wî, wan, kes, xwe
Daçek li, ji, bê, bi, di ... de, ji .... re, bi ... re
Gîhanek an, ango, û, lê, lê belê, ji ber ku, ku
Veqetandek a, ê, ên, ya, yê, yên
Bangnîþan ha, ho, lo, lê, ay, ax, gelî, malava, tewtew, wax, wey
Hoker pir, ji hundir, zû, bi lez, þev û roj
Hejmarnav yek, du, bîst, yekem, sêyem Nimûne 2 1. Navdêr Ev sêv e. Dilxwaz diçe Kurdistanê. 2. Rengdêr Ev sêv sor e. Lîmon tirþ e. 3. Lêker Zînê sêvê dixwe. Solên Dîlanê spî ne. Sola min teng e. 4. cînav Ew diçe dibistanê. Wê name nivisî. 5. Daçek Evîn li dibistanê ye. Pervîn ji dikanê tê. 6. Gîhanek Rêzan û DÎlan hatin. Evînê got, ez ê werim, lê nehat. 7. Veqetandek Xuþka Aso hat. Sêva min a sor di çente de ye. 8. BangnîþanHo Arjeno! Lo Kurdino! Wax li minê! 9. Hoker Ev sêv pir xweþ e. Zarok bi lez çûn dibistanê. 10. HejmarnavPênc zarok hatin. Zozan bû yekem.
Navdêr, lêker, cînav, hejmarnav û veqetandek guharbar in. Bo nimûne: Alan/Alên, sêv/sêvê, nivîsî/dinivîsî, ez/min,, yek/yekî, a/ê. Daçek, rengdêr, hoker, bangnîþan û gîhanek ne guharbar in.
Dibistanakurdî
Komîta arî 6/5/2011
ليست هناك تعليقات:
إرسال تعليق