----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Hejmara çile ya Le Monde diplomatique kurdî derket !
Hejmara 26ê ya Le Monde diplomatique kurdî bi naverokeke dewlemend derket û di firoşgehên çapameniyê de cîhê xwe girt.
Di hejmarê vê mehê de redaksîyona kurdî cîh daye du gotarên perwerdekar Vahap Coşkun û Hamît Bozarslan. Vahap Coşkun di gotara xwe ya bi sernavê ‘Di siyaseta kurd de BDP’ de têkiliyên di navbera PKKê û BDPê – BDPê û AKPê û têkiliyên di navbera BDP û grubên marjînal ên çepê Tirkiyê de hene dinirxîne. Ji bo ku di warê siyaseta legal de BDP bikaribe bibe hêzeke diyarker, pirsa ‘divê BDP çi bike?’ dibersivîne. Hamit Bozarslan jî di gotara xwe ya bi sernavê ‘Ji şoreşê ber bi restorekirinê ve’ de paşxan û encamên raperînên ku ji Fasê heta ber bi Kendavê pêl bi pêl hemû cihana ereb girtî bin bandora xwe dinirxîne û di pêvajoya raperînên cîhana ereb de rola çînên navîn û rola artêşê ber bi çav dike.
“Arşîva Bîra Kurdan” ya vê mehê, bi nivîsa Michel Verrier a bi sernavê ”Li Kurdîstanê ji bo artêşa tirk rêya vekirî” didome. Michel Verrier, di gotara xwe de pêvajoya ji destpêka şerê çekdarî ya PKKê heta agirbesta yekemîn, siyaseta hikûmeta tirk a li dijî gele kurd, êrîşên wê yê li ser Kurdîstana başûr û helwesta tevgerên kurd dinîrxîne.
Di rûpela ‘Çand û Hûner’de Jan Dost romana ‘Keştiya Penaberan’ a Arşevê Oskan, Salihê Kevirbirî, ‘M’ya Şêrzad Hesen û Amed Kanî jî pirtûka Haşîm Ahmedzade ya ‘Romana kurdî û nasname’ ji bo xwendevanên LMD-kurdî dinirxînîn. Vê mehê herweha rûpelên rojnameyê bi wêneyên wênesazê kurd Mehmet Latif Saglam hatine xemilandin. Di rûpela dawî de Jan Bada bi nivîsa xwe ya “Weşanxaneyên kurd’ bi kurtasî behsa rola weşanxeneyan dike û rewşa weşanxaneyên kurd dest nîşan dike.
LMD-kurdî di vê hejmarê de jî bi nivîsên balkêş û naveroktijî xwendevanên xwe li gelek deverên dinyayê digerîne. Di hejmara vê mehê de hin nivîsên bijarte ev in:
- Serge Halimi, Werdekên bêserî..
- Antoine Schwartz, Dema ku euroyê kela canê redaksiyonên çapemeniyê radikir.
- Anne-Cécile Robert, Kunên reş ên mafên mirovî yên navnetewî.
- Michel Savaric, Li bakurê Irlandayê şîdet, siyaset û sosyalîzm.
-Thomas Frank, Siyaseta rastgir a amerîkî çawa berê hêrsa gel guherand .
-Pierre Bondieu, Fabrîkeya guftogoyên giştî.
- Antoine Champagne, Kontrola ‘hûr û kûr’ li ser Înternetê
- John Marsh, Gelo perwerde wê têrê bike?
-Wolfgang Streeck, Krîza sala 2008ê beriya çil salan dest pê kiribû…
Le Monde diplomatique kurdî bixwînin û bidin xwendin !
Ji bo ku hûn bikaribin Le Monde diplomatique kurdî bi awayekî rêk û pêk bi dest bixin, bibin abone !
----------------------------------------------------------------------------------------------
Hunermendên kurd dê ji bo Wanê konsereke mezin bidin ! -
Hunermendên kurd dê ji bo Wanê konsereke mezin bidin !
Hunermendên navdar ên kurd, dê roja înîyê ji bo erdhejzedeyên Wanê konsereke mezin lidarbixin. Di konsera ku di mêjûya 25.11.2011yê de li bajarê Kölnê yê Almanyayê bê dayîn de, dê hunermend Nizamettin Ariç, Gani Nar, Beser Şahin, Xêro Abbas, Delîl Dîlanar, Brader Musikî, Zele Mele, Evîna Welat û Zeynel Aba sehne bigirin.
Konsera ku bi înîsîyatîfa hunermendên kurd yên li Ewrûpayê dijîn tê organîze kirin, li bendê ye ku pêşwazî eleqeyeke mezin bibe. Di konsera ku hemû Kurdistanî hatî vexwendin de, hatina ku dê ji frotina bilêtan bê berhevkirin, dê dûre ji erdhejzedeyan re bê şandin.
Di 23yê cotmehê de li navenda Wan û navçeya wê Ercîşê bi şideta 7.2 erdhejek mezin û dûre yên biçûk qewimîbûn û li dû xwe 604 mirî û bi hezaran birîndar hiştibû.
Navnîşana konserê û telefona pêwendîyê:
Stadtgymnasium-Porz, Humboldtstr.2-8, 51145 Köln
Stadtgymnasium-Porz, Humboldtstr.2-8, 51145 Köln
25.11.2011, Saat 19:00
Peywendî: 0179 23 44 264
Çavkanî: www.rizgari.com
Bîranîna sala yekem ya sazkirina komîta arî a rewşenbîrî jibo fêrkirina
zimanê kurdî
Ragihandina sazkirina komîtê :
Komîta arî a rewşenbîrî jibo fêrkirina zimanê kurdî di 24\10\2010 an de hate sazkirin ,
Di wê rojê de komelek çalakvanên kurdên rewşenbîr sazkirna komîta arî ragihandin , û dan xuyanî ku ev komît hatiye sazkirin jibo pişgiriya rewşenbîrî û wêjeya kurdî ,
Ew ragihandin di roja bîranîna seydayê ceger xwîn de pêk hat ,
Li wargeha civata kurdî ya lubnanî de li bajarê beyrûtê , di nav gotna m. azad mûsa li ser çûyî ceger xwîn de daxuyanya sazkirina komîta arî hate ragihandin bi peşdariya komelek ji ferezên fermî rewşenbîrî û civakî .
Hin ji çalekyên komîtê :
Vê komîta serbixwe gelek çalekiyên rewşenbîrî civakî û hunerî pêk anîn ,
Weke pêkanîna xuleyên seretayên jibo fêrkirina zimanê kurdî ,
Karê piştgirya çand û dîroka kurdî û belakirina wê di nav xelkê de ,
Peşdarî bi bîranînên ferezên kurd û ahing û cejn û buyerên kurdî ,
Pêkanîna vekirina semawendan jibo nîgarkêşên kurd ,
Peşdariya wê di xwepêşanan de bi sîmbola :
( em kurdin û zimanê me kurdî ye ) ,
Avakirina têkeliyan bi gelek destgehên kurdî yên rewşenbîrî re , û li gel wan jî komek ciwanên kurd yên rewşenbîr li gelek welatên cîhanê jî tevlî vê komîtê bûn ,
Lê Ev bi tenê hinek nimûne bûn ji karên komîtê re .
Ji armancên komîta arî :
Ji mafên mirovan yê herî sana ewe ku mirov bi zimanê dayikê biaxive û hîn bibe , ji ber wiha yek ji armancên komîta arî pêwîstiya ku zimanê kurdî li sûryê bibe fermî li gel zimanê e;rebî ta ku doza miletê kurd bi civakî care bibe .
Sîmbola komîta arî :
Di vê bîranînê de komîta arî tîne bi bîr ku ew rewşenbîrî û serbixwe ye û ne girêdaye bi aliyekî polotîkîre , lê ew arzî miletê kurd tevî ye , em pêdçûna karê xwe raghan dikin li gel vê rewşa dijwar ya go em tev têde derbas dibin ,
û em radansera piştgirya zimanê kurdî raghan dikin bi sîmbola ( em kurdin û zimanê me kurdî ye ).
Komîta arî jibo fêrkirina zimanê kurdî
Azad mûsa 23\10\2011
الذكرى السنوية الأولى لتأسيس هيئة آري الثقافية لتعليم اللغة الكوردية
ذكرى الاعلان عن تأسيس الهيئة :
تأسست هيئة آري الثقافية لتعليم اللغة الكوردية بتاريخ 24\10\2010
حيث قامت مجموعة من النشطاء المثقفين الكورد بالاعلان عن تأسيس هذه الهيئة دعما للثقافة واللغة الكوردية و نشرها قدر الامكان بين العديد من المجتمعات ،
و كان ذلك في حفل تأبين الشاعر الكوردي الراحل جكرخوين في مقر الجمعية اللبنانية الكوردية في بيروت عبر بيان التأسيس الذي جاء ضمن كلمة الاستاذ آزاد موسى ، وذلك بحضورالعديد من الشخصيات الرسمية والثقافية و الاعلامية و الاجتماعية .
بعض نشاطات الهيئة :
وقد قامت هذه الهيئة المستقلة بالعديد من النشاطات والندوات الثقافية و العلمية و الفنية ، ومنها قيامها بافتتاح دورات لتعليم اللغة الكوردية للمبتدئين ، و حملات لدعم الثقافة الكوردية ونشرها بين الناس ، والمشاركة بتأبين الشخصيات الكوردية و الاحتفال بالمناسبات و الاعياد الكوردية و افتتاح المعارض و المشاركة بالاعتصامات تحت شعار (انا كوردي و لغتي كوردية )، وكل ذلك على سبيل الذكر وليس الحصر،
وتم اقامة العلاقات بينها و بين العديد من المؤسسات الكوردية الثقافية ، كما وتم انضمام عدد من المثقفين و المثقفات الكورد الى الهيئة ومن مختلف بلدان العالم .
اهم الاهداف :
من أبسط الحقوق أن يتكلم الانسان بلغته الأم ويتعلمها ، و على هذا الاساس كان من اهم اهداف الهيئة ان تصبح اللغة الكوردية لغة رسمية في سوريا الى جانب اللغة العربية و ذلك لغاية ان يتم حل القضية الكوردية بشكل عام .
شعار الهيئة :
بمناسبة الذكرى السنوية الأولى لتأسيس هيئة آري لتعليم اللغة الكوردية نذكر بان هيئتنا ثقافية و مستقلة و لا تتبع اي اتجاه او طرف سياسي وهي ملك للشعب الكوردي ، كما و نعلن عن استمرار عملنا و نشاطنا الثقافي و كذلك دعم وتعليم اللغة الكوردية بالرغم من الظروف والمرحلة الصعبة التي تمر بها المنطقة بأسرها ،
ونعلن عن حملة دعم اللغة الكوردية تحت شعار
(أنا كوردي و لغتي كوردية ).
ادارة هيئة آري لتعليم اللغة الكوردية
آزاد موسى
24\10\2011
Bernameya “Zarokên Rojê” û mamoste Medya
FRIDAY, 30 SEPTEMBER 2011 09:51
Mamoste Medya 12 salî ye. 3 sal berê, dema ku ew 9 salî bû, wê odeyeka mala xwe ji bo perwerdeyê kiribû pol û dersa kurdî dida zarokên cîranên xwe. Wê demê polis ji bo dê û bavê wê lêpirsîn vekiribû. Mamoste Medya niha jî li Amedê bi alîkarî û piştgirîya Gun TVê ji zarokan re bernameyeke bi navê "Zarokên Rojê" amade dike.
Mamoste Medya, destnîşan kir ku ew ditirse ku zarokên di temenê wê de bi ber pêlên polîtîkayên pişaftinê ve biçin û wenda bibin. Ew div ö derbarö de weha diböje: "Ez pir ditirsim ku hevalên min ên di temenê min de yan jî ji min piçûktir, zimanê dayika xwe jibîr bikin. Li dibistanan çîrokên derveyî çanda me bi me didin guhdarkirin û erdnîgariyeke ku em li wir najîn bi me didin hînkirin."
Mamoste Medya da zanîn ku bi bernameya "Zarokên Rojê" dê dîroka gelê kurd û çîrokên hatine jibîrkirin bi bîr bînin, şanoyên kurdî bilîzin û lîstokan bînin ser ekranên televizyonê. Mamoste Medya ragihand ku her hefte roja şemiyê dê bibin mêvanên malên me û xwest ku malbat bernameya "Zarokên Rojê" bi zarokên xwe bidin temaşekirin ku zarok bi meselok û stranên kurdî demên xwe bi kêfxweşî derbas bikin. Medya, bang li zarokan jî kir û xwest ku ew li ber kompîturan pir rûnenin û li kolanan bi zarokan re bilîzin. Her weha xwe ji xwezayê neqetînin.
Bernameya "Zarokên Rojê" dê her şemî seat di 11.00an de di ekranên Gun Tvê de bê weşandin û pêşkêşvaniya bernameyê jî dê Mamoste Medya bike.
Rojnameya Azadiya Welat
06 îlon 2011
Rojnameya Azadiya Welat
06 îlon 2011
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Hejmara îlonê ya Le Monde diplomatique kurdî derket !
Hejmara îlonê ya Le Monde diplomatique kurdî derket !
Hejmara Le Monde diplomatique kurdî ya îlonê bi naverokeke balkêş, bi mijarên li ser siyaset û çanda Kurdistan û cîhanê ve dagirtî derket û di firoşgehên çapameniyê de cîhê xwe girt.
Di vê hejmarê de redaksîyona kurdî cîh daye gotarên rojnamevan û nivîskar Birgit Cerha û Kurtuluş Tayiz. Birgit Cerha, di gotara xwe ya bi serenavê «Vegera dema bihurî» de analîzekê li ser rewşa nû a piştî hilbijartinên hezîranê dike û gav bi gav helwestên BDP û AKP yên li hember hev û derbarê pirsa kurdî de dike; siyaset çawa xetimiye, para hêz û partiyan çi ye, bi dayîna mînakên ji dema bihurî şirove dike. Nivîskarê rojnameya Tarafê Kurtuluş Tayiz jî di nivîsara xwe ya bi sernavê “Di bin sîya çekan de li aştîyê gerîn” de li dû pêvajoya hilbijartinê sedemên bilindbûna pêla şidetê, sîyaseta nû ya ewlekarîyê ya hikûmeta AKPê, helwesta BDPê û ya Ocalan dinirxîne.
Lê Monde diplomatique kurdî, di vê hejmarê de herweha cih dide dosyayeke fereh a li ser xizmetkarên malan. Li welatên cuda yên Asyayê û Ewrûpayê rewşa qerwaşên malan ji perspektîvên cuda û bi gotarên cuda ve di rûpelên vê mehê yê rojnameyê de cihên xwe digirin.
“Arşîva Bîra Kurdan” vê mehê cîh daye nîvîsa Christiane More ya ku di cotmeha 1998ê de bi sernivîsa “Lêgerîna kurdan ji bo strajîyeke nû” di le Monde diplomatique de hatiye weşandin. Pêvejoya heta qirkirina Helepçeyê mijara vê nivîsê ye. Kurtedîroka têkoşîna hêzên kurd li Iraqê û piştî hatina Xomeynî ya ser hikûmdarîyê, rewşa tevgera kurd li Îranê bi mînakên polîtîk û dîplomasîya girîft ku gav bi gav ber bi komkujîya kurdan ya bi çekên kîmyayî ve dibe û di kîjan merhaleyan de derbas bûye, tên ziman.
Di rûpela “Çand û Huner” de Salihê Kevirbirî pirtûka Mehmet Dîcle “Nara” û Kejo Bajar jî pirtûka ji nivîsên Osman Sebrî hatî berhevkirin a bi navê “Napolyon & Selahaddîn” ji bo xwendevanên LMD-kurdî dinirxînin. Vê mehê rûpelên rojnameyê bi wêneyên wênesazê kurd Rêdî Seîd Toprak hatine xemilandin. Di rûpela dawî de li gel çend wêneyên dîrokî yên Kurdistanê nîvîsa Jan Bada ya bi sernavê “Çend dîmenên welatekî bextewar’ cîh digire.
Di hejmara vê mehê de hin nivîsên bijarte jî ev in:
-Xavier Monthéard, Li neynikan bifikirin..
-Akram Belkaid, Pîştî şoreşan arizîkirin.
-Tonny Wood, Li welatê sermîyadarîya reel
-Marcel Deteinne, Lêgerîna li polîteîzman
-Renaud Lambert, Kubayî bi vî awayî dijîn.
-Hernando Calvo Ospina, Berî pêncî salan, Tengava Berazan.
-André Bellon , Demokrasîya Taloqkirî.
-Gérard Mordillat, Pesindana zelûlîyê ûhwd….
Le Monde diplomatique kurdî bixwînin û bidin xwendin!...
Zarok pêşeroja me ye, zarokên kurdan bê kurdî nehêlin!
14 Sep, 2011 03:54:00Nasname - :
Yazı boyutu 
Ji bo bidestxstina mafê perwerdeya bi zimanê dayikê, pêwîstî bi piştgirî û xebateke xurt him li welêt him jî li derveyî welêt heye. Divê hemû rêxistinên neteweyî, demokratîk û kulturî yên kurdan bi xebat, hewildan û çalakiyên
cihêreng vê xebatê dewlementir û geştir bikin.
Zarok pêşeroja me ye, zarokên kurdan bê kurdî nehêlin!
Di vê dema ku rojhilata navîn bi bûyerên mezin dikele û nexşeya vê heremê ya siyasî ji nû vê tê neqişandin, neteweyê kurd, ji derveyî beşê başûrê Kurdistanê, ji hemû mafên xwe yên neteweyî, demokratîk û kulturî bêpar e. Ev trajediyeke mezin e; ji bo dinyaya medenî rûreşiyek e ku nayê qebûl kirin. Wek her neteweyî, mafê neteweyê kurd jî heye ku qedera xwe bi destê xwe tayin bike, li ser axa welatê xwe bi ziman û kultura xwe zarokên xwe perwerde bike. Mafê tu dewlet, tu rêxistin û tu kesan tuneye ku vî mafê bingehîn û rewa ji destê neteweyê kurd bigire.
Wek tê zanîn neteweyê kurd li bakurê welatê xwe ji mafê perwerdeya bi zimanê dayikê bêpar e. Demek e dirêj, zimanê kurdî li gorî qanûnên Tirkiyeyê qedexe bû û kurdan ji ber wê qedexeya dijwar gelek êş, kul û azar dîtin.
Di van salên dawiyê de, benda qanûnê ya qedexeyê hat rakirin. Hikûmeta Tirkiyeyê ya li ser kar, kanaleke televizyonê ya bi kurdî vekir û li hin unîversîteyan beşên kurdî vebûn. Ji bilî van gavan, ji hêla resmiyeta zimanê kurdî û perwerdeya li dibistanan tu guherandin û reform nehatin çêkirin; bendên qanûnan yên ku pêşiyê li vê yekê digirin her li cihê xwe ne. Di vê dema ku guherandina qanûna esasî ketiye rojevê, giringiya vê pirsê hê bêtir derdikeve holê.
Tirkiyeyê heta niha gelek peymanên navdewletî yên di warê perwerdeya bi zimanê dayikê û mafên zarokan de îmze kirine. Lê çi mixabin e ku ji ber siyaseta xwe ya asîmîlasyonê, hinek xal û bendên di vî warî de îmze nekirine, ji ber ku, li gorî dewletê, qebûlkirina van xalan dikare rê bide perwerdeya bi kurdî.
Tirkiye berendama Yekîtiya Ewropayê ye û ji bo endametiyê muzakere berdewam in. Dewletek ku berê xwe daye Ewropayê û dixwaze bibe parçeyek ji Ewropayê, çi mixabin ku hîn jî perwerdeya bi zimanê dayikê ji bo ”yekîtiya dewleta” xwe tehluke dibîne. Bi rastî, di serdema me de, di sedsala 21an de, ev mentalîte û siyaseta hikûmetên Tirkiyeyê nayê fam kirin. Em ji Yekîtiya Ewropayê daxwaz dikin ku bi awakî cidî li ser meseleya perwerdeya bi kurdî li Tirkiyeyê raweste.
Li Ewropayê û li gelek welatên din, dewletin hene xwediyê gelek zimanên resmî ne û bi wan zimanan li dibistanan perwerde dibin. Li dewletên wek Kanada, Swîsre, Îspanya, Hindistan, Iraq, Rûsya û gelekên din çendîn ziman resmî û zimanên perwerdeyê ne.
Ji danîna komara Tirkiyeyê heta niha, kurdan hertim doza mafên neteweyî û zimanê xwe kiriye, ji hemû îmkan û derfetan îstîfade kiriye ku zimanê xwe bi kar bînin, xurt bikin û geş bikin.
Ji bilî xebata edebî û çandî, bê guman hewcedarî bi perwerdeya zimanê zikmakî ango zimanê dayikê heye. Hewcedarî bi dezgehên ziman û parastina zimên heye. Lê divê em dest nîşan bikin ku di dema me de êdî tu zimanek nikare li ber pêla zimanên din xwe dûr û dirêj biparêze, heke ew ziman bi dezgehên çandî, perwedeyî û dewletî neyên parastin. Lewre, divê em kurd li ser daxwaza xwe bi îstîqrar bin û pêyan bidin erdê da dewlet neçar bimîne ku mafê perwerdeya bi zimanê zikmakî qebûl bikin.
Ji bo bidestxstina mafê perwerdeya bi zimanê dayikê, pêwîstî bi piştgirî û xebateke xurt him li welêt him jî li derveyî welêt heye. Divê hemû rêxistinên neteweyî, demokratîk û kulturî yên kurdan bi xebat, hewildan û çalakiyên cihêreng vê xebatê dewlementir û geştir bikin.
Zarok pêşeroja me ye, zarokên kurdan bê kurdî nehêlin!
Stockholm 2011.09.12
Federasyona Komeleyê Kurdistanê li Swêdê
Komeleya Nivîskarên Kurd li Swêdê
Kitêbxaneya Kurdî li Stockholmê
Komeleya Nivîskarên Kurd li Swêdê
Kitêbxaneya Kurdî li Stockholmê
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
بيت الكورد في النمسا
2011.09.03
ببهجة كبيرة و فرحة غامرة أفتتح المقر الجديد لبيت الكورد في مدينة سالزبورغ النمساوية؛
حضر حشد من بنات و أبناء جاليتنا يوم الإفتتاح؛تبادل الجميع التهاني بإفتتاح مقر للبيت؛
ألقيت كلمة البيت تم فيها إيضاح برنامج مقر البيت و مدى فائدته لخدمة جاليتنا في النمسا؛
وأيضاً ألقيت كلمات من قبل الحضور؛ أثنوا فيها على عمل البيت و مدى حاجة الكورد لهذا المقر
حيث سيتم فيه اللقاء و التعارف و التعاون والتشاور والكثير من الخدمات؛
و تلقى بيتنا الكثير من إتصالات التهنئة؛
بيت الكورد لكل الجالية الكوردية في النمسا
باب بيتنا مفتوح للجميع؛
عنوان مقر البيت
Gabelsberg strasse 32 Salzburg 5020
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Posted on 26 June 2011 by dilawerkurdi
Şerma mezin ew e ko mirov
nezanê xwendin û nivîsandina
zimanê xwe be’ ‘Hawar’
Miletê Kurd mîna her miletekî xwedî çande, tore, dîrok, folklor û ziman e. Xwedî şaristaniyek sipehî û kevnar e. Rolek pir mezin di şaristaniyên herêmê de lîstiye. Lê mexabin ji ber berjewendiya dukelên setemkar Kurdistan bûye çar perçe. Bi wê perçebûnê re daxwaz û xwestekên gelê Kurd jî hatine guherîn, çande û wêjeya wî jî hatiye talankirin. Herweha, ji dezgehên neteweyî, ji ya lêkolîn, lêgerîn û pêşxistina ziman, çande û hebûnên civakî û dîrokî hatiye bêparhiştin.
Ziman, ji destpêka danûstendinên civakî hatiye holê û hemû peywendiyên civakî li ser hîmê wî pêk tên.
“Ziman dilê jîndarê çandê ye, hîmê zanava neteweyî ye. Di nav sedsalan de, di nav jiyanê de, bi xebat, tevbûnî û tevkariya bi milyonan kesan çêbûye, dewlemendiya hiş, hest û nêrînên mirovan nîşan dide. Ziman dîdarê şehrezayî û bajarvaniya gelekî, neynika giyan û bîra wî ye. Sermayê wî yê dîrokî ye. Evîna zimên, di cihkî de, evîna gel e, evîna welêt e”. (K. Nezan, K. Hêvî, hej.1)
Îro li riwê gerdûnê, di navbera gelan de nêzîkî dused zimanî tê peyvandin. Ev ziman ji hev hatine cihêkirin û nav li wan hatine danîn.
Zimanê Kurdî di grûba zimanê Îranî de ye, ku ew jî şaxek ji zimanê Hindû-Awrupî ye, ku ji zimanê Kurdî, Farisî, Efxanî û Tacikî pêk tê. Weke ku tête gotin, ev ziman berê di nav kurdan de bi bîst zaravayan ve dihate peyvandin. Paşê di pêvajoya dîrokî de guherînên aborî û civakî ew daxistine çar zaravayan. Ango: Kurdmancî, Zazakî (Dumilkî), Soranî û Hewramî. Li gor hindek dîrokzanan tête gotin ku:Kurdan di xwendin û nivîsandinê de cara yekemîn tîpên Mîxî bikaranîne. Piştî ku xakê Kurdistanê ji aliyên ereban hate -bi navê misilmantiyê- dagîrkirin û hem berhemên rewşenbîrî û wêjeyî hatin şewtandin. Kurdan jê bi şûn de tîpên erebî bikaranîn.
Her çend Kurd demek dirêj di bin desthilatên sitemkar û zordar de bûne û ger çiqas karbidestên ku kurd bindest hiştine jî zimanê Kurdî gotinên xwe yên resen parastine, û bi qedexekirina xwe ve jî gelek kêm ketiye bin bandora zimanê ku Kurd bindesthiştine.
Di roja îroyîn de, û piştî talankirin û meşextkirina bi deh hezaran ji gund û bajarokên Kurdan, çi li Bakur û Başûr û çi li Rojava. Kurd ji koka jîna xwe ya civakî hate birîn, û dûrî xak, rewîşt, gerdiş û rabûn û rûniştina xwe ma. Bêdiro, di bin van nîr û rewşan de tuwê berî her tiştî kesayetiya xwe winda bikî. Kesayetiya gelan , nasnameya neteweyî ye. Hebûn û nebûn e. “Mercê heyînê a pêşîn ziman e”. Ziman nasnameya gelan e. Dijminê me bi hemû çekan şerê hebûna me dikin. Di eniya pêşîn de, şerê zimanê me dikin. Axaftin û nivîsandina bi zimanê bav û kalan qedexe ye. Bivênevê zimanê Kurdî di dijwariyê de ye. Zimanên fermî (tirkî, erebî, farisî), bi riya xwendegeh, dibistan, êzge û wêneguhêzan re derbasî bajarok û gundên me bûye. Koça gundiyên Kurd ber bi bajarên mezin, ên ku navendên çandên serdest in, ramyariya bêgidiya dukelên ku dest danîne ser welatê me û dixwazin bi hemû awayan rêç û şopa kurdîtiyê, çanda kurdî ji riwê erdê rakin. Veguhêriniyên ciyakî, dikin ku roj bi roj peyivandina kurdî di nav nifşên nû de paş ve biçe. Îro em ketine rewşeke wilo ku pirîcar hêzên welatparêzên kurd, rêxistin û tevgerên kurd di civînên xwe de, di nav hev de, bi erebî dipeyivin, bi erebî diramin û bi erebî dinivîsin. Bêguman şerê çandî pareke hîmiya şerê azadiyê ye. Ev şer ewê tenê bi alîkarî û hevkariya hemû welatiyên me, bi hemû kurdên dilsoz dikaribe serkeve.
Zimanzanê nemir Celadet Bedirxan dibêje:
“Ziman mercê heyînê a pêşîn e. Yekbûna Kurdan jî bi yekîtiya zimanê Kurdî çê dibe. Yekîtiya zimanî bi yekîtiya tîpan dest pê dike” .(K.Hawarê).
Heya îro zimanê me bi sê elfabêyan belav dibe: Latînî, erebî û Kirîlî û di nav wan her siyan de cudayiyên rênivîsê pir in. Hebûna sê elfabêyan ji zimanê kurdî re, hebûna sê sînora ye. Reng e, ew jî bi rewşa gelê Kurd û welatê wan Kurdistanê ve girêdayî ye.
Zana û helbestvanê nemir Ehmedê Xanî dibêje:
(Vî zemanî herkes mîmarê dîwarê xwe ye).
Dîwarê me ji dijminan biparêze, ziman e. Ziman, kesayetiya wî miletî bi cî dike. Vêca, berî her tiştî divê em li zimanê xwe xwedî derkevin. xwedîderketin ji rêber, zana û rewşenbîran tê xwestin. Ziman jî mîna heyberekî jîndar e. dijî, nesax dikeve û dimre. Hişk dibe û geş dibe. Heger em guh nedinê, û xwedî lê dernekevin, ji mavê zimanê me ye ku ew li welatparêziya me gilî bike. Di vî warî de zanayê mezin nemir Se’îd Norsî dibêje:
”Zimanê me yê ku di geşbûn û pêşveçûyînê de weke dara Tu be, bi qabilyet e ji bona ku weha hişk û perîşan, ji zimanê medeniyetê ku edebiyate dûr ma ye, wê li welatparêziya we gilî dike”. (Se’dê Norsî,Îctîmaî Reçeteler1,tenwîr Neşriyet, sh95).
Zimanzanê nemir Celadet Bedirxan li vê welatparêziyê divarqile. Zimanê me î nivîsandî, bi tîpên latînî ji wî dest pê dike. Îro bi saya elfabêya mîrê zanînê û pasevanê zimanê Kurdî Celadet Bedirxan zimanê Kurdî zengîn û dewlemend dibe; bi sedan pirtûk, kovar û rojname têne weşandin.
Mîr Celadet Bedirxan zimanzanekî bilind û têgihiştî bû. Di sala 1918-an de lêdivarqile ku tîpên erebî di warê fonetîkê de têrî zimanê Kurdî nakin. Zimanê erebî, zimanê Konsonatan (tîpên bêdeng) e. Ji ber vê yekê dest bi amadekirin û afrandina elfabêya Kurdî-latînî dike, û di sala 1932-an de di riya Kovara Hawarê re belav dike. Ji hingê û bi vir de Kurdên Kurdistana bakur û rojava riya Hawarê dişopînin.
Ji bo rastnivîsandin û rastxwendinê elfabê û rêziman ji her kesî re giring e. Her mirovek pêdiviyê rêzimana zimanê xwe ye.
Li gorî baweriya me, gava pêşîn belavkirina bingehên rêzimana Kurdî karekî serketî ye.
Birastî, serketina vî karî ne tenê erk û stûbarê nivîskaran e. Belê, stûbarê hemû rêxistin, partî, welatparêz û dilsozên zimanê Kurdî ye. Bi arîkarî û piştgiriya wan, kar û xebata me serdikeve. Serketina karê me, pêşveçûna xebata wan e.
Pêwîste û pir ferze ko hemû mirovên Kurd –çi mêr û çi jin- xwe fêrî zimanê bav û kalên xwe bikin, û bi zarokên xwe bidin xwendin.
Bila zarokên we bi Kurdî biramin, bi Kurdî bixwînin, bi Kurdî binivisînin û bi Kurdî bijîn.
Hevotin, hînkirin û fêrkirina zimanê Kurdî parastina nasnama hebûna me ye. Ziman ûştê hebûn û nebûnê ye.
http://dilawerkurdi.wordpress.com/
SEMAWENDA NÎGARKÊŞÊ KURD LI LIBNANÊ
Bi peşdarya komelek ferezên kurd û libnaniyên fermî
, li gel gelek kesin civakî ji kurd û welatî mirovên kurd li libnanê ,
Bi hevkariya KOMÎTA ARÎ , semawenda nîgarkêşê kurd SÎPAN bi navê (mozîka rengan ) li eywana onîsko li beyrûtê hat vekirin ,roja sêşemê 15 /2 /2011
Nerxên wêneyên sîpan li gorî nerînên kesên peşdar hatin xuyanî kirin bi taybetiya awayên wî ê wêjeyê ligel amadekirina wêneya ji sirûşa dîrok kelepûr û rewşenbîrya kurd û kurdistanê .
Em bi navê komîta arî û wênekarê kurd sîpan sipasya her kesên ku bi vê çalekiyê peşdar bon dikin û bi taybet :
Serokê civata kurdî libnanî a qenciyê birêz behaa edîn hesen .
Berpirsyarê girêkoka kenedî kurdî a mafên mirovan beşê libnanê birêz emîn osman û birêz adil osman.
Hunermendê kurd mamoste dijwar.
Nîgarkêşa libnanî xanim leyla
Û bi taybet fermiya setelaytî kurdistan tv û rojnemevan birêz salih demîcer û her kesên peşdar .
19/2/2011 azad mûsa
........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Di nav gelê kurd û meha avdarê de hevgirtinek taybet û xurt hatiye avakirin ,
Ew hevgirtin encama gelek bîranîna ye , hin ji wan xweşin û hin ji wan reşin , bê guman hêrsên miletê kurd di vê mehê de mezin û xurt tirin ,
Ji ber wiha gotinek kurdan heye yan go dibêje : meha avdarê xwîna kurdan germe .
Gelê kurd bi sirûşta xwe ji avdarê his dikin ji ber ku demsala buharê di vê mehê de dest pêdike .
Avdar meha kurdan yan netewîye , û ev lîstek ji çend bîranînên vê mehê :
Di 1 – avdarê sala 1979 de jiyana serwerê gelê kurd mele mustefa berzaniyê nemir kutabû û ew çû ser dilovaniya yezdan bi temena 76 salan , serwerê kurdan ê giyanî jiyana xwe li gorîkirina doza kurdan de derbaskir , ew jî yek ji serwerên şoreşên kurdan ê pêwîste .
Di . 3 - avdarê sala 1937 de şoreşa dêrsimê bi serweriya sey;d rîda rabû .
Di. 5- avdarê sala 1991 de şoreşa kurda li bajarê ranya rabû û kurdistan ji bin destê rêjîma iraqê rêzgar bû .
Di .6- avdarê sala 1975 de navişa lihevkirina ( ceza;ir ) di nava xwînxwarê iraqê û şahê îranê de pêk hat , bi wê lihevkirinê şoreşa gelê kurd hate şikestin ew rojeke xemgîne li ser kurdane .
Dîsa di 6- avdarê sala 1991 de şoreşa gelê kurd bi serweriya serok mesûdê berzanî li kurdistana iraqê rabû .
Di .7- avdarê sala 1921 , şoreşa şêx se;îd bêranî rabû .
Di .7- avdarê sala 1991 , bajarê sulêmaniyê rêzgar bû .
Di. 8- avdarê sala 1921 de şoreşa nûrî dêrsimî rabû .
Di . 9- avdarê sala 1989 de jiyana hunermendê kurd ê mezin mihemed şêxo kutabû û ew çû ser dilovaniya mezda , ew xwedyê deng û hunerek nerxedar bû û her wiha bi hunera xwe wî welat parêzya xwe dikir .
Carik din jî di 9- avdarê sala 1991 serhildanek gelêrî li şeqlawa û derbendxan hate pêk anîn .
Di .11- avdarê sala 1970 de lihevkirina aştiyê û vebirîna perwerya xweber ji kurdistana iraqê re pêk hat .
Dîsa di 11 - avdarê sala 1991 de serhildana gelê kurd li bajarê zaxo rabû .
Di .12- avdarê sala 2004 de serhildana qamişlo hilor bû , ew serhildana dijî rêjîma sûryê fireh bû ta gihişt bajar û cihê kurdan li sûryê tevan ,
Gelê kurd bi dehan şehîd û birîndar di wê serhildanê de dan .
Di .14 - avdarê 1903 de ew rojek pîroze ji kurdan re bû jiber ku di vê rojê de serwer û rêberê kurdan berzaniyê nemir mele mustefa ji dayik bû û jiyana wî dest pêkir .
Careke din jî 14 -avdarê sala 1991 serhildana gelê kurd li bajarê dihokê û îmadiyê li kurdistanê rabû .
Di .16- avdarê sala 1988 de ew rojek e biser di mêjû deye , di wê rojê de fertone û kambaxî bi ser gelê kurd de hatin , ji ber di wê rojê de xwînrêjên rêjîma iraqê dermanê kîmawî bi ser bajarê helebça de barandin û 5000 mirov têde şehîd ketin .
Di. 21- avdarê de ji her salê cejna newrozê ye , ew cejna kurda ya netewî ye ,di wek wê rojê de kawayê hesinekar miletê xwe ji bin destê dehakê xwînrêj azad kir bû , kurd li her derê ji cîhanê ahing û şadî dikin her wekî din jî di 20 - avdarê de agir vêdixin .
Dîsa di 21 - 3 sala 1991 de azadiya dilê kurdistanê bajarê kerkûkê ji bin destiya rêjîma iraqê .
Di .31 - avdarê sala 1947 de serokê komara mihabadê qazî mihemed li panava çarçira li kurdistana îranê hate şeniqandin bi destê rêjîma îranê a qirêj .
Bibûrînin heger bûyerin din jî ne hatibin bîranînê .
azad mûsa
azad mûsa
1/avdara/2011
